Makattan Kan Gelmesi, Nedenleri ve Hastalık Riskleri

Makattan kan gelmesi hangi hastalığın belirtisi? Basur, makat çatlağı, kondilom, fistül ya da rektum kanseri, saymaya devam edeyim mi? Evet, maalesef devam etmek zorundayım; çünkü daha birçok hastalık, rektal kanama şikayeti ile ortaya çıkmaktadır. (1).

Makattan kan gelmesi

Şu hususu da akıldan çıkarmamak gerekir ki tüm rektal kanama şikayetleri, hastalık kaynaklı olmayabilir.

Örnek vermek gerekirse: sert dışkı, anüse sokulan yabancı cisimler ve ters ilişkide geçici rektal kanamaya sebebiyet verebilir.

Dikkat etmemiz gereken en önemli husus: kanamanın 1 haftadan uzun sürmesi, kanamaya ek olarak ağrı, kabızlık, ishal, şişlik gibi şikayetlerin olup, olmadığına da bakmak gerekir.

Makatta Kanama İçin Ne Yapmalı?

Makat kanaması denince, kanamanın makat bölgesinden kaynaklandığını düşünüyoruz. Evet, bilgimiz kısmen doğru; fakat tam anlamı ile yeterli değildir. Çoğu insanda maalesef bu şekilde düşünüyor. Öyle ki kanamayı basura bağlayan insanlarda görürsünüz. (Kendi kendine teşhis koyanlar)

Tamam, hemoroid (basur) hastalığı kanamaya sebep olan bir hastalıktır. Fakat siz basur diye düşünürken, yaşadığınız sorun rektum ya da kolon (kalın bağırsak) kanseri olabilir. Bu nedenle kendi kendimize teşhis koymak yerine doktora muayene olmak gerekir. (2,3).

Makattan Kan Gelmesi Halinde Hangi Bölüme Gidilir?

Tercih etmeniz gereken ilk uzmanlık alanı genel cerrahi olmalıdır. Makat hastalıkları teşhis ve tedavisi yanı sıra Gastrointestinal sistem (GİS) ağızdan, anüse kadar olan kısım yine genel cerrahların uzmanlık alanına girmektedir.

Gastroenteroloji uzmanı

Rektal kanamanın neden kaynaklandığını bulabilmek için fiziki muayene yanı sıra endoskopi ve kolonoskopi gibi iç organları gösteren görüntüleme cihazları kullanılmaktadır. (4).

Makattan Kan Gelmesi Neyin Belirtisidir?

Ağızdan, anüze kadar olan (gastrointestinal sistem) dediğimiz yemek borusu, mide, duodenum, ince bağırsak, kalın bağırsak rektum ve anüs kaynaklı bir ya da birden fazla hastalığı işaret edebilir.

Bu nedenle kanamaya neden olan organları üst gastrointestinal sistem ve alt gastrointestinal sistem şeklinde ayırarak başlamamız gerekir.

Alt gastrointestinal sistem: duodenum ya da diğer bir tabirler 12 bağırsak dediğimiz noktanın, son aşamasından başlayarak anüse kadar olan kısmı işaret etmektedir. Üst gastrointestinal sistem ise duodenum ile ağız arasında kalan kısımdır.

Kanama sıklıkla üst gastrointestinal sistemde görülür. Burada ortaya çıkan kanamalar hem ağız hem de dışkı ile fark edilir. Bu nedenle kanama tiplerini de kendi içerisinde ayırmamız gerekir.

Hematemez: kanlı kusma olarak da tabir edebiliriz. Üst gis kanamalarında görülmektedir. Mide asidi ile birlikte kahve telvesine benzer kan fark edilir. (5).

Melena: kan içeren dışkı şeklinde açıklamam gerekir. Yine üst gastrointestinal sistem ve anüse uzak noktadan kaynaklanan kanamalarda görülür. Dışkıda kanı çıplak gözle görmek mümkün değildir. Dışkının şekli ve renginde ortaya çıkan değişiklik ile anlaşılır. Kan içeren dışkı: katran gibi siyah renk, cıvık ve kötü kokulu olur. (6).

Hematokezya: İşte basur hastalarının yakından tanıdığı kanama türü hematokezya, dışkılama öncesi, sonrası ve dışkı ile fark edilecek kadar taze bir kanama türüdür. Bazen damlama şeklinde bazen de soruna göre peçeteye bulaştığını fark edersiniz. (7).

Gizli kanama: bazı kanamalar hafif düzeyde olması nedeniyle onu fark etme imkanı olmayabilir. Vücutta soluk görünüm, efor eksikliği, anjinal ağrılar ve demir eksikliği anemisi ile ortaya çıkmaktadır.

Üst Gastrointestinal Sistem Kanamaları

Kanamaya sebep olan hastalıklara bakmak istiyorum. İlk olarak üst GİS ile başlayalım. En sık karşılaşılan iki sorun: mide ülseri ve duodenal ülser olmaktadır. Bunlara ek olarak yemek borusu varisleri dediğimiz (özefagus varis) ve gastrik sorunlar öne çıkmaktadır. (8).

Alt Gastrointestinal Sistem Kanamaları

Duodenum (12 parmak bağırsağı) ile anüs arasında kalan kısımda kanser dahil birçok hastalık görülmektedir. Bunların büyük bir bölümü, makattan kan gelmesine sebebiyet verebilir.

Polipler: Yaklaşık 1,5 metre uzunluğunda olan kolon (kalın bağırsak) birçok hastalığı içermektedir. Kansere dönüşme riski bulunan polip onlardan biridir. Aynı zamanda kanamaya da neden olmaktadır.

Kolon Kanseri: Önlenmeyen polipler zamanla kalın bağırsak (kolon) kanserine dönüşmektedir. Bu noktada da kanama sık görülür. (9).

İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları: bir diğer neden ise kısa adı İBS olan (İnflamatuvar bağırsak hastalıkları) dediğimiz Crohn ve Ülseratif kolit kaynaklı olabilir.

Hemoroid: çoğumuzun yakından tanıdığı basur hastalığı, en sık rektal kanama nedenleri arasındadır. Hastalığın ilk ortaya çıkışı kanama ile fark edilir. Kanama, dışkılama öncesi, dışkı ile birlikte ve sonrasında taze, damlama şeklinde olabilir. İlk zamanlar ağrı şikayeti olmaz. Hastaların büyük bir bölümünde kabızlık (konstipasyon) şikayeti mevcuttur. (10).

Makat Çatlağı: tıp dilinde anal fissür olarak da tabir edilen makat çatlağı, hem kanama hem de dayanılmaz ağrı ile ortaya çıkar. Anüs iç kısmında yırtık (kesik, çizik) olarak tabir edebiliriz. Genelde kabızlık ya da tam tersi bir durum olan ishal (diyare) kaynaklı olabilir. Dışkılama esnasında, dışkı yırtığa temas etmesi nedeniyle, kişinin canını bir hayli yakmaktadır. Ağrıya ek olarak peçeteye kan bulaşır. (11).

Kondilom: makat siğili olarak da tabir edebileceğimiz bu durum virüs kaynaklıdır. Koronavirüs nedeniyle aşina olduğumuz virüs kelimesi burada da karşımıza çıkmaktadır. HPV açılımına bakacak olursak (Human Papilloma Virus) insandan insana bulaşmaktadır. Bildiğimiz siğil arkadaşlar, görüldüğü yere göre ismi değişmektedir. Makat bölgesinde olması halinde kondilom olarak anılır. Anüs ve rektum iç kısmında olabilir. Bu da dışkının sert olması ile kanamaya neden olabilir. (12).

Rektum Kanseri: Kalın bağırsak ve son kısmı olan (rektum) mukozasında görülen bir diğer kanser türü ise rektum kanseridir. Özellikle tedavi edilmeyen HPV virüsü bu sorunu tetiklemektedir. Makattan kan gelmesine neden olan önemli bir hastalıktır. (13).

Anüse Yabancı Cisim Sokma: bir diğer rektal kanama nedeni ise anüse sokulan yabancı cisimlerdir. Çoğunuz şuan belki gülümsedi, belki şaşırdı belki de yuhhh be diyeniniz olmuştur. Ne derseniz deyin maalesef bu yaygın bir hale geldi. Bu şekilde hastane acil bölümlerine gelen çok fazla kişi görülmekte ve bu durum bilimsel araştırmalara konu olmaktadır. Kaynaklar arasında (14). bakabilirsiniz.

Sebebi Bilinmeyen Kanamalar: üzülerek söylemeyim ki bazı kanamaların sebebi maalesef bulunamayabilir. Endoskopik ve kolonoskopik işlemler bile kanamanın yeri ve nedenini bulmanıza imkan vermeyebilir.

Makatta Kanama Nasıl Geçer?

Hastaların en sık sorduğu sorulardan biri “makat kanaması nasıl geçer?” Bu soruya yanıt vermek çok güç; çünkü yaşadığınız kanamanın neden kaynaklandığını bilmiyoruz. Öncelikle rektal kanamanın nedeni bulunması gerekir.

Bunun için genel cerrahinin alt dalı olan gastroenteroloji bölümüne muayene olmanız gerekir. Sorunun kaynağı tespit edilerek gerekli tedavi yapılması ile hastalık ve kanama şikayeti ortadan kalkmaktadır.

Rektal kanama ile ilgili yazım burada son buldu. Sizleri daha fazla bilgiye ulaştıracağını düşündüm ek kaynaklarda paylaşmak istiyorum.

İlk önereceğim isim, genel cerrahi uzmanı (proktolog) Op. Dr. Atilla Kaya olacaktır. Sayın Kaya’nın “Makattan kan gelmesi” isimli yazısına mutlaka göz atmanızı öneririm.

KAYNAKLAR

1. KABAÇAM, G., & BEYLER, A. R. (2008). Rektal Kanamalar (Anal Fissür, Hemoroid, Soliter Rektal Ülser Sendromu). Türkiye Klinikleri Gastroenterohepatoloji-Özel Konular, 1(2), 51-57.

2. OKUTUR, S. K., ALKIM, C., Cemal, B. E. S., GÜRBÜZ, D., KINIK, Ö., GÜLTÜRK, E., … & BORLU, F. (2007). Akut üst gastrointestinal sistem kanamaları: 230 olgunun analizi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 6(1), 30-36.

3. Tamer, A., Korkut, E., Korkmaz, U., & Akcan, Y. (2005). Alt gastrointestinal endoskopi sonuçlarımız: Düzce bölgesi. Kocatepe Tıp Dergisi, 6(1), 29-31.

4. Yenigün, E. C., Pirpir, A., Aytan, P., Ulusal, G., & Yıldırım, İ. S. (2006). Üst gastrointestinal sistem kanamalı hastaların özelliklerinin değerlendirilmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 5(2), 116-122.

5. KASAP, E. (2008). Çorum Devlet Hastanesi üst gastrointestinal sistem kanamalı hastaların değerlendirilmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 7(3), 171-173.

6. Celkan, T., Özyılmaz, İ., Demirel, A., Çam, H., Karaman, S., Doğru, Ö., … & Yıldız, İ. (2006). Çocuk acil servisinde kanama nedenleri Orijinal Araştırma. Türk Pediatri Arşivi, 41(3), 146-150.

7. Sarıcı, İ. Ş. (2018). İntermittan Hematokezya ile Başvuran Genç Erişkin Hastalarda Kolonoskopik İnceleme Gerekli midir?. Medical Bulletin of Haseki/Haseki Tip Bulteni, 56(3).

8. Yenigün, E. C., Pirpir, A., Aytan, P., Ulusal, G., & Yıldırım, İ. S. (2006). Üst gastrointestinal sistem kanamalı hastaların özelliklerinin değerlendirilmesi. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 5(2), 116-122.

9. Gürsoy, Ş., Er, Ö., Canöz, Ö., GÜVEN, M., BAŞKOL, M., GÜVEN, K., … & YÜCESOY, M. (2003). Kayseri ve yöresinde kolon kanserlerinin özellikleri. Akademik Gastroenteroloji Dergisi, 2(2), 60-63.

10. Ekçi, B., İzbırak, G., Gökçe, Ö., & Tanrıöver, Ö. (2009). Birinci basamakta hemoroid hastalığına pratik yaklaşım. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi, 13(2), 87-92.

11. Özen, M. A., & Eroğlu, E. Anal fissür: kabızlığın bir komplikasyonu mu?. Pamukkale Tıp Dergisi, 13(1), 163-167.

12. Çetinkaya, K., & Dervişoğlu, H. 2013 VE 2014 YILLARINDA ANKARA ONKOLOJİ HASTANESİ GENİTAL KONDİLOM SIKLIĞI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ. Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi, 18(1), 11-14.

13. Özkan, Ö. F., Ümit, K. A. Y. A., Güner, A., Cevizci, S., Özkul, F., Sezer, C., & Erhan, R. E. İ. S. (2012). Bir eğitim ve araştırma hastanesinde kolorektal kanser hastalarının demografik dağılımı ve hastalık özellikleri. Pamukkale Tıp Dergisi, (3), 132-135.

14. Cem, O. R. U. Ç., Mustafa, U. Ğ. U. R., Akküçük, S., Çelikel, A., Kiliç, E., & Ortanca, İ. (2015). Rektumda İnorganik Yabancı Cisim: Olgu Sunumu. International Journal of Basic and Clinical Medicine, 3(3), 131-134.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir